भूजल शब्दकोश (इंग्रजी -मराठी)

A collection of terms/words linked with groundwater and groundwater management. This is a work in progress and will be updated.

*If you are aware of any such words that are not given here, please do share. Will be updated. And if there are any discrepancies here, please comment and report. Will be corrected.

बरेच वेळी माहितीचा/विषयांचा ओघ निव्वळ भाषेच्या अडचणीमुळे थांबतो. तसे होऊ नये आणि या विषयासाठी एक शब्दकोश असावा असे वाटले. म्हणून हा प्रयत्न. प्रयत्न निरंतर आहे. त्यामुळे ही माहिती अपडेट होत राहील.

*आपल्याला देखील काही शब्द सुचले/माहित असले जे इथे नाहीत किंवा इथल्या शब्दांमध्ये काही त्रुटी असल्यास त्या सांगाव्या. नक्कीच दुरुस्ती करेन.

Hydrogeology

 

English मराठी
1 Geology भूगर्भशास्त्र
2 Hydrogeology भूजलशास्त्र
3 Dugwell विहीर
4 Borewell विंधन विहीर / कूप नलिका
5 Handpump हापसा
6 Aquifer भूजलधारक/ जलधर
7 Storativity साठवण क्षमता
8 Transmissivity वहन क्षमता
9 Unconfined Aquifer उथळ, उघडा भूजलधारक
10 Confined aquifer खोल/ बंदिस्त भूजलधारक
11 Potentiometric level  दोन अपारगम्य खडकांमधील/स्तरांमधील साठलेल्या पाण्याची बोअरवेल किंवा ट्यूबवेल मधील पातळी
12 Static Water Level स्थिर भूजल पातळी
13 Water Table भूजल पातळी
14 Vadose Zone मातीचा थर
15 Rainfall पाऊस/ वर्षा/ पर्जन्य
16 Evaporation बाष्पीभवन
17 Surface Run off जमिनीवरून वाहणारे पाणी
18 Infiltration जिरणे/ मुरणे
19 Soil moisture मातीतील ओलावा
20 Slope उतार
21 Topography भूरचना
22 Stream ओढा /नाला
23 Spring झरा
24 Spring type झऱ्याचा प्रकार
25 Water Quality पाण्याची गुणवत्ता
26 Hardness क्षारता
27 Salinity खारटपणा
28 TDS (Total Dissolved Solids) एकूण घुलीत पदार्थ
29 Watershed पाणलोट
30 Ridge to Valley माथा ते पायथा
31 Percolation Tank पाझर तलाव
32 Harvesting tank/ reservoir साठवण तलाव
33 Dam धरण
34 Check Dam बांध
35 Survey सर्वेक्षण
36 Map नकाशा
37 Aquifer Mapping भूजलधारक मापन
38 Dip उतार/उताराची दिशा
39 Strike
40 Deccan दक्खन
41 Basalt बसाल्ट (पाषाण)
42 Igneous अग्निजन्य
43 Rock खडक
44 Sedimentary स्तरित खडक/जलजन्य खडक
45 Metamorphic रुपांतरीत खडक
46 Sea समुद्र
47 River नदी
48 Pumping test पंप टेस्ट
49 Drawdown पंप केल्यानंतर पाणी पातळीतील घट
50 Recovery पंप बंद केल्यानंतर पाणी पातळीतील वाढ
51 Diameter व्यास
52 Depth खोली
53 Compact Basalt कठीण पाषाण
54 Vesicular Amygadaloidal Basalt मांजऱ्या खडक
55 Red bole/ Red Layer लाल गेरू
56 Rock खडक
57 Rock types खडकांचे प्रकार
58 Groundwater Balance भूजलाचा ताळेबंद
59 Evapo-transpiration बाक्ष्पोत्सर्जन / बाष्पीभवन+ वनस्पतीतील उत्सर्जन
60 Continuous Contour Trench (CCT) सलग समतल चर
61 Water Absorbtion Trench (WAT) जलशोष खड्डा
62 Contour Bunding समतल
63 Farm Bunding बांध बंदिस्ती
64 Stream Widening नाला रुंदीकरण
65 Stream Deepening नाला खोलीकरण
66 Groundwater भूजल
67 Surface Water जमिनीवरील/ भुपृष्ठावरील पाणी
68 Perennial बारमही
69 Seasonal मौसमी
70 Rain gauge पर्जन्यमापक
71 Weather Station हवामान नोंदणी केंद्र
72 Pump पंप
73 Pump capacity पंप क्षमता
74 Hp हॉर्स पॉवर (एच पी)/ अश्वशक्ती
75 Sand वाळू
76 Silt गाळ (प्रवाहाने वाहून आलेला)
77 Clay चिकण माती
78 Gravel खडी
79 Data collection माहिती संकलन
80 Data Analysis माहिती विश्लेषण
81 Data presentation माहितीची मांडणी
82 Elevation उंची
83 Groundwater movement भूजलाचे वहन
84 Discharge  स्त्राव
85 Recharge पुनर्भरण
86 Data माहिती
87 Typology प्रकारिता
88 Water Scarcity पाण्याची टंचाई
89 Drought दुष्काळ
90 Flood पूर
91 Metereological Drought पर्जन्य निर्मित दुष्काळ
92 Boundary सीमा
93 Scale पट्टी/ स्तर
94 Ecosystem परिसंस्था
95 Ecosystem Services परिसंस्था सेवा
96 Contaminant प्रदूषक
97 Permeability वहनशक्य
98 Porosity सच्छिद्रता
99 Fracture भंग/भेग
100 Fault दोष/भ्रंश
101 Water saturating rock पाण्याने व्याप्त/ संतृप्त खडक
102 Hard rock कठीण खडक
103 Unsaturated pore space (air and water) असंतृप्त छिद्र (हवा आणि पाणी)
104 Saturated pore space (water) संतृप्त छिद्र (पाणी)
105 Porous and permeable rock सच्छिद्र आणि वहनशक्य खडक
106 The rock cycle खडक/ खडकाचे     चक्र/ जीवनचक्र
107 Weathering and erosion अपक्षय आणि धूप
108 Burial and melting दफन आणि वितळणे/ विरघळणे
109 Heat and pressure उष्णता आणि दबाव (दाब)
110 Metamorphic rocks रुपांतरित खडक
111 Sedimentary rocks जलजन्य/ स्तरित खडक
112 Limestone (s) चुनखडी (s)
113 Shale (s) शेल (s)
114 Quartzite (m) क्वार्टझाईट (m)
115 Sandstone (s) सँडस्टोन (s)
116 Ground surface भूपृष्ठ/जमीन
117 Contours कॉंटूर्स/ सम उंचीच्या पट्ट्या/ समउंचीची पट्टी/ समतल रेषा/रेष
118 River Basin नदीचे खोरे
119 Loose Boulder Structure (LBS) अनघड दगडी बंधारा
120 Gabion structure  गेबिअन बंधारा
121 CNB (Cement Nala Bandh) सिमेंट नाला बांध
122 ENB (Earthen Nala Bandh) माती नाला बांध
123 Operation and Maintenance (O & M) costs देखबाल निधी/खर्च
124 Water Budget पाण्याचे अंदाजपत्रक

Social

English मराठी
1 Resource संसाधन
2 Common Pool Resource सामुहिक संसाधन
3 Common Property Resource सामुहिक मालकीचे संसाधन
4 Competition शर्यत
5 Conflict वाद / तंटा / भांडण
6 Participatory लोकसहभाग / जनसहभाग
7 Management व्यवस्थापन
8 Cropping pattern पिकं पद्धती
9 Area प्रदेश/ क्षेत्रफळ
10 Population लोकसंख्या
11 Demand मागणी
12 Supply पुरवठा
13 Water Budget पाण्याचे गणित/ बजेट/ ताळेबंद
14 Water Security जल सुरक्षितता
15 Ban बंदी
16 Drilling ड्रिलिंग
17 Drip irrigation ठिबक सिंचन
18 Sprinkler irrigation तुषार सिंचन
19 Flood irrigation पाट
20 Zilla Parishad जिल्हा परिषद
21 Block तालुका
22 District जिल्हा
23 Village गाव
24 Hamlet वस्ती/ पाडा/ तांडा
25 Sarpanch सरपंच
26 Gram Panchayat ग्राम पंचायत
27 Gram Sabha ग्राम सभा
28 Gram Sevak ग्राम सेवक
29 Scheme योजना
30 IWMP एकात्मिक पाणलोट व्यवस्थापन कार्यक्रम
31 NRDWP राष्ट्रीय  ग्रामीण पेयजल कार्यक्रम
32 JYS जलयुक्त शिवार योजना
33 PMKSY प्रधान मंत्री कृषी सिंचन योजना
34 MGNREGA महात्मा गांधी राष्टीय रोजगार हमी योजना
35 Capacity Building क्षमता बांधणी
36 Training प्रशिक्षण
37 Participant प्रशिक्षणार्थी/ सहभागी व्यक्ती
38 Plantation लागवड
39 Equity समन्याय
40 Sustainability शाश्वत
41 Efficiency कार्यक्षमता
42 Landless भूमिहीन
43 Small holder लहान जमिनधारक/ अल्प भूधारक
44 Large holder मोठा भूधारक
45 Women महिला/ स्त्री
46 Empowerment शशक्तिकरण
47 Self help groups बचत गट
48 Children मुलं
49 Governance शासन
50 Local Governance Institutions स्थानिक स्वराज्य संस्था
51 Election निवडणूक
52 Socio Economic सामाजिक-आर्थिक
53 Sharing सामायिक/ सहकारी
54 Traditional पारंपरिक
55 Community समूह/ समाज
56 Private खाजगी
57 Micro सूक्ष्म
58 Macro भव्य /मोठं
59 Administration प्रशासन
60 GSDA भूजल सर्वेक्षण आणि विकास यंत्रणा
61 Legislation कायदा
62 Maharashtra Groundwater Act (2009) महाराष्ट्र भूजल (विकास आणि व्यवस्थापन) अधिनियम २००९
63 Model Bill विधेयकाचे प्रारूप
64 Politics राजकीय
65 Economy अर्थशास्त्र
66 Political Economy शासनअर्थसंबंध शास्त्र
67 Policy निती/
68 Subtractable कमी होणारे
69 Non excludable वगळता न येणारे
70 Conventional पारंपरिक
71 Approach पद्धत
72 APFAMGS आंध्र प्रदेश मध्ये शेतकरी गटांनी केलेले भूजल व्यवस्थापन कार्यक्रम
73 Sensitization सचेतन करणे
74 Awareness Generation जनजागृती
75 Aquifer Characterization भूजलधारकाचे गुणधर्म
76 Community Dialogue सामुहिक चर्चा
77 Interview मुलाखत
78 Focused Group Discussion गट चर्चा
79 Protocols शिष्टाचार
80 Regulation नियमन
81 Self regulation स्व-नियमन/स्थानिक नियमन
82 Tribal आदिवासी
83 Caste जात
84 BPL गरिबी रेषेच्या खाली
85 APL गरिबी रेषेच्या वर
86 Organisation संस्था
87 Decision Support निर्णय सहायता
88 Groundwater User Group भूजल वापर गट
89 Collective Leadership संघटीत नेतृत्व
90 Location ठिकाण
91 Stakeholder भागधारक
92 Minor Irrigation लघु पाटबंधारे विभाग
93 Irrigation सिंचन
94 Irrigation department पाटबंधारे विभाग
95 River Basin नदी खोरे
96 Base flows मूळ प्रवाह
97 Crop water Budgeting पिकं पाणी व्यवस्थापन
98 Net irrigated Area शेष सिंचित क्षेत्र
99 Rainfed कोरडवाहू
100 Sanitation स्वच्छता
101 Open Defecation उघड्यावर संडास/ हगणदारी
102 SBA स्वच्छ भारत अभियान
103 Electricity वीज
104 Subsidy सबसिडी
105 Minimum Support Price किमान किंमत
106 Justice न्याय
107 Unjust अन्याय
108 Livelihood उपजीविका
109 Science विज्ञान
110 Development विकास
111 Land rights जमीन हक्क
112 Water rights पाणी हक्क
113 Free Riding फुकटे
114 Vulnerable अरक्षित
115 Plains पठार / सपाट प्रदेश
116 Religious धार्मिक
117 Domestic use घरगुती वापर
118 Barren land पडीक जमीन
119 Village Water and Sanitation Committee पाणी आणि स्वच्छता समिती
120 Village Watershed Committee पाणलोट समिती

One thought on “भूजल शब्दकोश (इंग्रजी -मराठी)

  1. Renie January 29, 2018 / 1:46 pm

    Hi Dhaval, This is a quite comprehensive list. Thank you for sharing. Just a minor correction – it is ‘Red bole’
    best regards

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s